Grupa UNC1151/Ghostwriter od ponad roku atakuje skrzynki pocztowe polskich obywateli. Firmy Mandiant i Google, w swoich publikacjach wskazały, że grupa ta z dużym prawdopodobieństwem jest powiązana z rządem Białorusi. Jak wynika z naszych obserwacji, mimo upływu czasu, aktywność tej grupy nie zmniejszyła się, a stosowane przez nią techniki podlegają ciągłym zmianom. W ostatnim czasie obserwujemy wykorzystanie przez nią techniki Browser in the Browser. Technika ta może być wyjątkowo niebezpieczna i łatwa do przeoczenia.

Jedną z najczęściej stosowanych metod ataku przez grupę UNC1151 jest wysyłanie maili phishingowych, które mają na celu wyłudzenie danych do logowania do skrzynek pocztowych. Przejęte skrzynki są następnie przeszukiwane z zamiarem uzyskania dostępu do wrażliwych dokumentów oraz wykorzystywane do przejmowania powiązanych kont w mediach społecznościowych i rozpowszechniania dezinformacji.

Mimo, że początkowo nazwą "Ghostwriter" określono operację prowadzoną przez grupę UNC1151, której celem jest destabilizacja sytuacji politycznej w krajach Europy Środkowej, to obecnie obie te nazwy są używane wymiennie. W tym tekście będziemy posługiwali się głównie nazwą UNC1151.

Nadawca i treść maili

Maile phishingowe są najczęściej wysyłane ze skrzynek pocztowych utworzonych na portalach, z których korzystają potencjalne ofiary ataków. Poniżej przedstawiamy przykładowe adresy wykorzystywane do wysyłki wiadomości.

Cel Ataku Skrzynka użyta do wysyłki
Konta użytkowników WP [email protected]
Konta użytkowników Interia [email protected]
Konta użytkowników Onet [email protected]
Konta użytkowników o2 [email protected]
Konta użytkowników Gmail [email protected]

W większości przypadków ataki były wymierzone w użytkowników korzystających z dostawców polskich skrzynek pocztowych, ale zaobserwowaliśmy także próbę ataków na konta na Gmailu. W jednym z przypadków ataku na skrzynki poselskie zauważyliśmy, że atakujący do wysyłki maili wykorzystali błędnie skonfigurowaną politykę SPF, DKIM i DMARC domeny o nazwie zbliżonej do "sejm.pl". Więcej można przeczytać w naszym artykule poświęconym poprawnej konfiguracji mechanizmów weryfikacji nadawcy wiadomości.

Przesyłane wiadomości podszywają się pod administratorów danego serwisu. Ich treść nakłania użytkownika do podjęcia natychmiastowego działania, którego brak może rzekomo doprowadzić do utraty dostępu do skrzynki, a nawet jej skasowania. Co ciekawe, wiadomości początkowo zawierały liczne błędy językowe, ale z biegiem czasu były one coraz lepiej przygotowane. Poniżej prezentujemy najczęstsze motywy oraz przykłady faktycznych maili wysyłanych przez grupę UNC1151. Na czerwono zaznaczono linki, których kliknięcie przenosi użytkownika na stronę wyłudzającą dane logowania.

Temat Rzekomy nadawca Motyw
Blokowanie konta e-mail Obsługa poczty Konieczność potwierdzenia danych
Zawieszenie konta Kontrola Bezpieczeństwa Złamanie warunków serwisu i konieczność weryfikacji tożsamości
Naruszenia konta Biuro Obsługi Klienta Konieczność potwierdzenia własności skrzynki
Skargi Departament Bezpieczeństwa Wykrycie podejrzanej aktywności na koncie i konieczność weryfikacji tożsamości
Uwaga Zespół Poczty Wykrycie wysyłki spamu z konta i konieczność weryfikacji tożsamości
Krytyczny alert Walidacja Konta Poczty Złamanie warunków serwisu i konieczność weryfikacji tożsamości

Przykładowa wiadomość wycelowana w użytkowników poczty WP:

Przykładowa wiadomość wycelowana w użytkowników poczty Interia:

Przykładowa wiadomość wycelowana w użytkowników poczty Onet:

Sposób tworzenia linków

W większości obserwowanych przypadków link zawarty w mailu kierował bezpośrednio na stronę phishingową utrzymywaną przez atakujących. W ciągu ostatniego roku założono prawie 100 domen dedykowanych pod ataki na osoby polskojęzyczne, które można bezpośrednio powiązać z grupą UNC1151. Początkowo były wykorzystywane głównie domeny o rozszerzeniach .site, .website i .online, potem obserwowaliśmy wzrost domen z rozszerzeniem .space, a obecnie najczęściej wykorzystywanym TLD jest .top. Domeny są tworzone w taki sposób, aby pasowały do treści wiadomości. Często w ramach jednej domeny jest kilka subdomen z phishingami na różnych dostawców poczty.

Przykładowe domeny używane w atakach w różnych okresach:

Domena Data wykorzystania
autoryzacja-poczty.interia.site 2021-06-07
interia.weryfikacja-uzytkownika.site 2021-10-25
konto.safe-onet.online 2021-11-09
poczta.walidacja-konta.space 2021-12-28
poczta.walidacja-uzytkownika.space 2022-01-26
usluga.kontrola-poczty.top 2022-04-12
konto.weryfikacja-uzytkownika.top 2022-07-15

Każdy rozesłany link zawiera unikalny parametr, dzięki któremu atakujący są w stanie śledzić skuteczność kampanii dla każdej z ofiar pojedynczo – od otwarcia maila poprzez osadzone obrazki, przez kliknięcie w link, do podania danych.

Wykorzystanie przejętych stron

W okresie od czerwca 2021 do stycznia 2022, atakujący wykorzystywali przejęte polskie strony internetowe, na których pod dedykowanymi ścieżkami umieszczali przekierowania do phishingu. W mailach był podawany adres przejętej strony, często z długoletnią reputacją, zamiast nowo założonej domeny przez atakujących. Mogło to pomóc w ominięciu filtrów antyspamowych. Przykład strony z takim przekierowaniem pokazano poniżej:


Komunikat udaje informację o stosowaniu plików cookie. Dopiero po kliknięciu "Przejdź do serwisu" ofiara była kierowana na docelową stronę wyłudzającą dane logowania, jak pokazano poniżej:

Technika Browser in the Browser

Od marca 2022 roku grupa UNC1151 zaczęła stosować technikę Browser in the Browser, o której ostrzegaliśmy w naszym artykule. Początkowo była ona wykorzystywana głównie w atakach ukierunkowanych na obywateli Ukrainy, ale obecnie obserwujemy ją także w Polsce. Technika ta może być wyjątkowo niebezpieczna i łatwa do przeoczenia. Polega ona na wyświetleniu w ramach odwiedzanej strony pozornie nowego okna przeglądarki, zawierającego fałszywy panel logowania. Okno to, będąc elementem strony, jest na tyle dobrze wykonane, że ofiara może mieć trudność z odróżnieniem spreparowanego okna od faktycznego nowego okna aplikacji.

Poniżej prezentujemy jedną z ostatnich kampanii tego typu skierowaną do użytkowników skrzynek na Onecie:

W kolejnym kroku po kliknięciu "Dalej" ofiara była proszona o podanie hasła. Podzielenie procesu na dwa etapy jest celowym działaniem mającym uśpić czujność i zwiększyć zaangażowanie ofiary:

Podsumowanie

Grupa UNC1151, która, jak wynika z analiz przeprowadzonych przez firmy Google i Mandiant, z dużym prawdopodobieństwem powiązana jest z białoruskim rządem, od ponad roku atakuje skrzynki pocztowe polskich obywateli. Wykorzystywane techniki z biegiem czasu ulegają zmianie, ale motyw przewodni używanych wiadomości, jak i cel pozostaje ten sam.

W obliczu działań grupy UNC1151 mocno zachęcamy do zapoznania się z naszym poradnikiem bezpiecznego użytkowania poczty elektronicznej i mediów społęcznościowych oraz podzielenia się tą publikacją z bliskimi. Bez działań uświadamiających tego typu ataki nie skończą się i dalej będą ulegały modyfikacjom – nie da się ich całkowicie wyeliminować wyłącznie środkami technicznymi.

Zachęcamy również do zgłaszania wszelkich podejrzanych stron przez formularz na stronie https://incydent.cert.pl/. Jak wynika z naszych danych, w 2021 roku dzięki Waszym zgłoszeniom uchroniliśmy innych użytkowników przed blisko 4 milionami prób wejść na złośliwe strony.

Udostępnij: